สรุปสั้น ๆ
- การแข่งขัน VEX Robotics คืออะไร
- การแข่งขัน VEX มีกี่ลีก แต่ละลีกต่างกันอย่างไร
- ลูกอายุเท่านี้ ควรลงแข่งระดับไหน
- การแข่งขัน VEX ในประเทศไทยจัดที่ไหน เมื่อไหร่
- สมัครแข่งขัน VEX ต้องทำอย่างไร
- ค่าใช้จ่ายในการแข่งขัน VEX มีอะไรบ้าง
- ต้องเตรียมตัวนานแค่ไหนก่อนลงแข่ง
- ทีมไทยไปแข่ง VEX Worlds ได้อย่างไร
- ฤดูกาลนี้แข่งเกมอะไร
- สนามต่างประเทศใกล้ไทย — เมื่อทีมพร้อมไปไกลกว่านี้
- คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการแข่งขัน VEX
- สนใจให้ลูกเริ่มเส้นทางแข่งขัน VEX
- แหล่งอ้างอิง
การแข่งขัน VEX Robotics คืออะไร
VEX Robotics Competition คือการแข่งขันหุ่นยนต์เพื่อการศึกษาที่ใหญ่ที่สุดในโลก จัดโดย VEX Robotics โดยมีระบบรายการแข่งขันอย่างเป็นทางการที่ events.vex.com
สิ่งที่ทำให้ VEX ต่างจากการแข่งหุ่นยนต์รายการอื่นคือ ทุกฤดูกาลจะเปลี่ยนเกมใหม่ทั้งหมด — สนามใหม่ กติกาใหม่ วิธีทำคะแนนใหม่ ทีมจึงออกแบบหุ่นยนต์ใหม่ทุกปี ไม่สามารถเอาหุ่นเดิมมาใช้ซ้ำได้ นี่คือเหตุผลที่ VEX ถูกใช้เป็นเครื่องมือสอนวิศวกรรมจริง ๆ ไม่ใช่แค่การประกอบตามแบบ
ในหนึ่งฤดูกาล นักเรียนจะได้ผ่านกระบวนการเดียวกับวิศวกรมืออาชีพ คือ ทำความเข้าใจโจทย์ → ออกแบบ → สร้าง → ทดสอบ → ปรับปรุง → แข่งจริง แล้ววนกลับไปปรับปรุงอีก
รูปแบบการแข่งขันในสนาม
แต่ละรายการจะมีการแข่ง 2 ส่วนหลัก บวกกับรางวัลจากการตัดสิน:
- Teamwork Challenge — 2 ทีมจับคู่กันเป็นพันธมิตร ช่วยกันทำคะแนนในเวลาจำกัด (VEX IQ) หรือแข่งกันแบบ 2 ต่อ 2 (VEX V5) จุดสำคัญคือคุณจะได้จับคู่กับทีมอื่นสลับไปเรื่อย ๆ ทักษะการสื่อสารและวางแผนร่วมกับคนแปลกหน้าจึงสำคัญพอ ๆ กับตัวหุ่นยนต์
- Robot Skills Challenge — แข่งเดี่ยว แบ่งเป็น Driving Skills (คนบังคับ) และ Autonomous/Programming Skills (หุ่นทำงานเองด้วยโค้ด ไม่มีคนบังคับ) คะแนนสองส่วนรวมกันเป็นอันดับ Skills
- รางวัลจากการตัดสิน — กรรมการสัมภาษณ์ทีมและตรวจ Engineering Notebook (สมุดบันทึกกระบวนการออกแบบ) รางวัลสูงสุดคือ Excellence Award ซึ่งพิจารณาทั้งผลในสนาม สมุดบันทึก และการสัมภาษณ์รวมกัน
👉 ข้อที่ผู้ปกครองมักไม่รู้: ทีมที่ไม่ได้ที่ 1 ในสนามก็มีสิทธิ์ได้ตั๋วไปแข่งระดับสูงขึ้น ถ้าได้ Excellence Award หรือรางวัลจากการตัดสินอื่น ๆ — Engineering Notebook จึงไม่ใช่งานเสริม แต่เป็นเส้นทางลัดที่หลายทีมมองข้าม
การแข่งขัน VEX มีกี่ลีก แต่ละลีกต่างกันอย่างไร
ในประเทศไทยแข่งกัน 4 ลีกหลัก (รหัสโปรแกรมทางการคือ VIQRC และ V5RC) โดยแบ่งตามอุปกรณ์ (VEX IQ หรือ VEX V5) และระดับชั้นของนักเรียน — ทีมจะลงแข่งเฉพาะลีกของตัวเอง ไม่ได้แข่งข้ามลีกกัน
| ลีก | อุปกรณ์ | ระดับชั้น | ลักษณะหุ่นยนต์ |
|---|---|---|---|
| VIQRC — Elementary (ES) VEX IQ ระดับประถม | VEX IQ พลาสติกแบบกดล็อก ไม่ต้องใช้น็อต | ประถมศึกษา | ประกอบเร็ว แก้แบบได้ไว เหมาะกับการลองผิดลองถูกหลายรอบ |
| VIQRC — Middle School (MS) VEX IQ ระดับมัธยมต้น | มัธยมต้น | ||
| V5RC — Middle School (MS) VEX V5 ระดับมัธยมต้น | VEX V5 โลหะ ต้องขันน็อต ตัดชิ้นงานเอง | มัธยมต้น | ซับซ้อนขึ้นมาก ใกล้เคียงงานวิศวกรรมจริง |
| V5RC — High School (HS) VEX V5 ระดับมัธยมปลาย | มัธยมปลาย |
👉 สังเกตว่า “มัธยมต้น” อยู่ได้ 2 ลีก — น้อง ม.ต้น เลือกได้ว่าจะลง VEX IQ MS (ต่อยอดจากที่เคยเล่นมา) หรือขยับไป VEX V5 MS (ท้าทายกว่า) ขึ้นอยู่กับพื้นฐานและความพร้อมของทีม
ลีกที่มีในต่างประเทศ แต่ยังไม่มีในไทย
- VEX GO — สำหรับประถมต้น ใช้ชุดพลาสติกชิ้นเล็ก บางประเทศเช่นจีนมีรายการแข่ง VEX GO อย่างเป็นทางการ แต่ประเทศไทยยังไม่มีสนามแข่ง VEX GO — ในไทยจึงใช้ VEX GO เป็นคอร์สปูพื้นฐานก่อนขยับไปแข่ง VEX IQ
- VURC (VEX U) — ระดับมหาวิทยาลัย ใช้อุปกรณ์โลหะและผลิตชิ้นส่วนเพิ่มเองได้ ประเทศไทยยังไม่มีลีกแข่งต่อเนื่องเหมือน VIQRC และ V5RC แต่มีรายการ Thailand VEX U Open Championship จัดขึ้นในฤดูกาลนี้ที่สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ (PIM)
- VAIRC (VEX AI) — ลีกหุ่นยนต์ AI ที่แข่งแบบอัตโนมัติเต็มรูปแบบ ประเทศไทยยังไม่มีสนาม
รายละเอียดเปรียบเทียบตัวอุปกรณ์แบบเจาะลึกว่าลูกควรเริ่มที่ตัวไหน อ่านได้ที่ VEX GO vs VEX IQ vs VEX V5 ต่างกันอย่างไร
ลูกอายุเท่านี้ ควรลงแข่งระดับไหน
เกณฑ์อายุอย่างเป็นทางการอิงตามระดับชั้นที่กำลังเรียน ไม่ใช่อายุตัวเลขอย่างเดียว และผู้จัดอาจปรับเกณฑ์ในแต่ละฤดูกาล แนวทางคร่าว ๆ คือ:
- ป.1–ป.3 → เริ่มที่ VEX GO เพื่อทำความคุ้นเคยกับสนามแข่งและการทำงานเป็นทีมก่อน
- ป.4–ม.1 → VEX IQ คือช่วงที่เหมาะที่สุด เพราะประกอบเร็ว แก้แบบได้ไว เหมาะกับการลองผิดลองถูกหลายรอบในหนึ่งฤดูกาล
- ม.2 ขึ้นไป → ขยับไป VEX V5 ที่ใช้โลหะและระบบซับซ้อนขึ้น ใกล้เคียงงานวิศวกรรมจริง
⚠️ ข้อควรรู้: น้องที่มีพื้นฐานมาแล้วสามารถข้ามขั้นได้ เช่น เด็ก 7 ขวบที่เคยเรียน VEX GO มาก่อนก็เริ่ม VEX IQ ได้เลย ไม่ต้องรอครบ 8 ขวบ — สิ่งที่สำคัญกว่าอายุคือความอดทนกับการแก้แบบซ้ำ ๆ
การแข่งขัน VEX ในประเทศไทยจัดที่ไหน เมื่อไหร่
ประเทศไทยมีการแข่งขัน VEX อย่างเป็นทางการทุกฤดูกาล โดยมีทั้งรายการคัดเลือกระดับภูมิภาคและรายการชิงแชมป์ประเทศไทย ทีมที่ทำผลงานได้ตามเกณฑ์จะได้สิทธิ์ไปแข่ง VEX Robotics World Championship ที่สหรัฐอเมริกา
สนามแข่งในไทยมีทั้ง รายการอุ่นเครื่อง (Scrimmage) ที่ลงได้โดยไม่ต้องผ่านคัดเลือก, รอบคัดเลือกระดับภูมิภาค (Regional Qualifier) ทั้งภาคเหนือและภาคกลาง และปิดท้ายด้วย Thailand National Championship ซึ่งเป็นสนามที่ได้ตั๋วไป World Championship โดยแยกวันแข่งระหว่างลีก VEX IQ กับ VEX V5
ตารางและกติกาของฤดูกาลปัจจุบันอยู่ในบทความแยกที่อัปเดตทุกปี — ดูลิงก์ในกล่องด้านบนสุดของหน้านี้
สมัครแข่งขัน VEX ต้องทำอย่างไร
ขั้นตอนหลักมี 4 ขั้น:
- รวมทีม — หนึ่งทีมมีสมาชิกได้ตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป (แนะนำ 3–5 คน เพื่อแบ่งหน้าที่ ออกแบบ / เขียนโค้ด / บันทึก / ขับ)
- ลงทะเบียนทีมในระบบของ VEX — ทีมจะได้รหัสประจำทีม (เช่น 12345A) ใช้ตลอดฤดูกาล ลงทะเบียนผ่าน events.vex.com
- สมัครเข้ารายการแข่ง — เลือกสนามที่ต้องการลงผ่าน events.vex.com แต่ละสนามรับจำนวนทีมจำกัด รายการดัง ๆ เต็มเร็วมาก
- เตรียมหุ่นยนต์ + Engineering Notebook — เริ่มบันทึกตั้งแต่วันแรกที่ออกแบบ ไม่ใช่มาเขียนย้อนหลังก่อนแข่ง
โรงเรียนหรือสถาบันที่มีประสบการณ์มักช่วยดูแลขั้นตอนลงทะเบียนให้ เพราะระบบเป็นภาษาอังกฤษทั้งหมดและมีรายละเอียดเรื่องกำหนดเวลาค่อนข้างมาก
ค่าใช้จ่ายในการแข่งขัน VEX มีอะไรบ้าง
ค่าใช้จ่ายหลักแบ่งเป็น 3 ก้อน:
- ค่าลงทะเบียนทีมในระบบของ VEX — จ่ายปีละครั้งต่อทีม
- ค่าสมัครแต่ละสนาม — จ่ายแยกตามรายการที่ลง
- ชุดอุปกรณ์หุ่นยนต์ — VEX IQ ราคาย่อมเยากว่า VEX V5 พอสมควร และใช้ข้ามฤดูกาลได้ (เปลี่ยนแค่การออกแบบ)
📌 [ตัวเลขค่าใช้จ่ายจริงในไทยฤดูกาลปัจจุบัน — รอเจ้าของเว็บอัปเดต]
ที่ CodeLab Thailand ทีมที่เรียนในคอร์สแข่งขันจะใช้อุปกรณ์และสนามซ้อมของสถาบัน ผู้ปกครองไม่ต้องซื้อชุดหุ่นยนต์เอง — ดูรายละเอียดคอร์ส VEX IQ Competition
อ่านแล้วยังไม่แน่ใจว่าลูกเหมาะกับลีกไหน? มาลองเรียนฟรี 1 คลาส ให้ครูช่วยดูให้
จองทดลองเรียนฟรีต้องเตรียมตัวนานแค่ไหนก่อนลงแข่ง
เกมใหม่ประกาศราวปลายเดือนเมษายนถึงต้นพฤษภาคมของทุกปี และรายการแข่งจะเริ่มทยอยจัดตั้งแต่ช่วงปลายปี ทีมส่วนใหญ่จึงมีเวลาเตรียมตัวประมาณ 4–6 เดือน ก่อนลงสนามแรก
สำหรับน้องที่ไม่เคยแข่งมาก่อน แนะนำให้เผื่อเวลา อย่างน้อย 1 ฤดูกาลเป็นปีเรียนรู้ — ลงแข่งเพื่อเก็บประสบการณ์ ดูว่าทีมอื่นทำอะไร แล้วค่อยตั้งเป้าผลงานในฤดูกาลถัดไป ทีมที่กระโดดเข้าไปหวังแชมป์ตั้งแต่ปีแรกมักเจอความผิดหวังโดยไม่จำเป็น
ทีมไทยไปแข่ง VEX Worlds ได้อย่างไร
เส้นทางมาตรฐานเป็นแบบขั้นบันได:
รายการคัดเลือกในประเทศ → ชิงแชมป์ประเทศไทย → VEX Robotics World Championship
ตั๋วไป World Championship มาจากหลายทาง ไม่ได้มีแค่การชนะอันดับ 1 เท่านั้น — ทีมที่ได้ Excellence Award, ทีมที่ทำอันดับ Robot Skills สูง หรือทีมที่ได้รางวัลจากการตัดสินบางประเภท ก็มีสิทธิ์ได้ตั๋วเช่นกัน จำนวนตั๋วที่แต่ละประเทศได้รับขึ้นอยู่กับจำนวนทีมที่ลงแข่งในประเทศนั้น
ฤดูกาลที่ผ่านมา ทีมนักเรียนจาก CodeLab Thailand (รหัสทีม 2999 และ 2989) คว้ามาได้ 27 รางวัล จากสนามในไทย จีน ญี่ปุ่น และสหรัฐอเมริกา โดยมี 4 ทีมผ่านเข้าแข่ง VEX Robotics World Championship และคว้ารางวัล Amaze Award จากเวทีระดับโลกกลับมาได้ — ดูผลงานทั้งหมดพร้อมรายชื่อทีม
ฤดูกาลนี้แข่งเกมอะไร
เกมของแต่ละฤดูกาลไม่เหมือนกันเลย ทั้งหน้าตาสนาม วิธีทำคะแนน และกลยุทธ์ เราแยกเขียนเป็นบทความรายฤดูกาลไว้:
- ฤดูกาลปัจจุบัน — ดูลิงก์ในกล่องสีเหลืองด้านบนสุดของหน้านี้ (อัปเดตอัตโนมัติทุกฤดูกาล)
- กติกา VEX IQ 2025–2026 — Mix & Match (ฤดูกาลที่ผ่านมา)
- กติกา VEX IQ 2024–2025 — Rapid Relay (ฤดูกาลที่ผ่านมา)
บทความฤดูกาลเก่าเราเก็บไว้เป็นคลังอ้างอิง และติดป้ายกำกับชัดเจนว่าเป็นข้อมูลของฤดูกาลไหน เพื่อไม่ให้เข้าใจผิดว่าเป็นกติกาปีปัจจุบัน
สนามต่างประเทศใกล้ไทย — เมื่อทีมพร้อมไปไกลกว่านี้
สำหรับทีมที่อยากเก็บประสบการณ์เวทีนานาชาติโดยไม่ต้องบินไกล ภูมิภาคเอเชียมีสนามแข่ง VEX ให้เลือกหลายประเทศ เช่น จีน · ญี่ปุ่น · ไต้หวัน · ฮ่องกง · สิงคโปร์ · เวียดนาม ทั้งรายการระดับภูมิภาคและ Signature Event ที่นับผลสู่เส้นทางชิงแชมป์โลก
- ตรวจสอบรายการแข่งอย่างเป็นทางการทั้งหมดได้ที่เว็บ robotevents.com (เลือกประเทศและฤดูกาลได้)
- ฤดูกาลปัจจุบัน 2026–2027 ดูตารางการแข่งขันในไทยประกอบการวางแผนก่อน แล้วค่อยเลือกสนามต่างประเทศเสริม
- ทีมนักเรียน CodeLab ที่สนใจสนามต่างประเทศ ปรึกษาทีมครูได้โดยตรง — ดูผลงานการแข่งขันของรุ่นพี่เป็นแนวทาง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการแข่งขัน VEX
แข่ง VEX ต้องเขียนโปรแกรมเป็นก่อนไหม
หนึ่งทีมมีสมาชิกกี่คน
ต้องซื้อชุดหุ่นยนต์เองไหม ราคาเท่าไหร่
ไม่ชนะที่ 1 มีสิทธิ์ไป World Championship ไหม
Engineering Notebook คืออะไร จำเป็นแค่ไหน
ฤดูกาลแข่งขัน VEX เริ่มและจบเมื่อไหร่
เรียนที่ CodeLab แล้วได้ลงแข่งจริงไหม
เริ่มช้าไปไหม ถ้าลูกอยู่ ม.2 แล้วยังไม่เคยแข่ง
สนใจให้ลูกเริ่มเส้นทางแข่งขัน VEX
CodeLab Thailand เปิดสอนตั้งแต่ปูพื้นฐานจนถึงระดับทีมแข่งขัน ครูผู้สอนจบสายหุ่นยนต์และวิศวกรรมโดยตรง ห้องเรียนขนาดเล็ก อัตราส่วนครู 1 คนต่อนักเรียน 4 คน
- คอร์ส VEX IQ Robotics — ปูพื้นฐานสำหรับน้อง 8–14 ปี
- คอร์ส VEX IQ Competition — เตรียมทีมลงสนามจริง
- คอร์ส VEX V5 Competition — ระดับ ม.ต้น–ม.ปลาย
- จองทดลองเรียนฟรี — มาดูสนามซ้อมและคุยกับครูก่อนตัดสินใจ
ให้ลูกได้ลองจับหุ่นยนต์จริงก่อนตัดสินใจ
จองทดลองเรียนฟรีดูคอร์สทั้งหมด
เรียนเป็นกลุ่มเล็ก · มี 2 สาขา พระราม 2 และเมืองทองธานี · โทรถามก่อนได้ที่ 087-049-8760
แหล่งอ้างอิง
- events.vex.com — ระบบรายการแข่งขันและลงทะเบียนทีมอย่างเป็นทางการของ VEX
- VEX Robotics — ผู้ผลิตอุปกรณ์ เจ้าของกติกาเกม และผู้จัดการแข่งขัน
- VEX Robotics — ผู้ผลิตอุปกรณ์และเจ้าของกติกาเกม
เกี่ยวกับ CodeLab Thailand
CodeLab Thailand คือโรงเรียนสอน Coding และหุ่นยนต์ VEX Robotics สำหรับเด็กอายุ 6–19 ปี เน้นการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำจริงในห้องเรียนขนาดเล็ก ครอบคลุมตั้งแต่ VEX GO, VEX IQ, VEX V5, Python และโดรน พร้อมเส้นทางสู่การแข่งขัน VEX Robotics Competition ระดับประเทศและระดับโลก เปิดสอน 2 สาขา ได้แก่ สาขาพระราม 2 และ สาขาเมืองทองธานี
จองทดลองเรียนฟรี · ดูคอร์สทั้งหมด · โทร 087-049-8760
